🐯 Sürtünme Kuvveti Ile Ilgili Proje

sFSCuA2. Sürtünme Kuvveti Kuvvet ile cisimleri hareket ettirir, hızlandırır ve ya yavaşlatırız. Bazı durumlarda ise kuvvet cisimlerin hareketini engeller veya zorlaştırır. Bu kuvvet, cismin kendi özelliğinden veya temas ettiği yüzeyin özelliğinden kaynaklanır. Pürüzlü olan yüzeyle cisimlerin hareket etmesini zorlaştırırken, az pürüzlü yüzeyler hareketi kolaylaştırır. Örneğin; buzlu bir zemindeaz pürüzlü kaymak kolayken, toprak bir zeminde pürüzlü kaymak çok daha zordur. Buzlu Yüzeyde Sürtünme Kuvveti Daha Azdır Cisimler ile temas ettikleri yüzey arasında oluşan, cismin hareketini zorlaştıran ya da engelleyen ve cismin hareket yönüne ters yönde etki edene kuvvete sürtünme kuvveti denir. Pürüzlü yüzeylerde hareket eden cisimler bir süre sonra durur. Bunun sebebi cisim ile yüzey arasındaki sürtünme kuvvetidir. Futbol sahasında hareket eden bir topun bir süre sonra yavaşlayarak durması, sallanan salıncağın bir süre sonra yavaşlayıp durması sürtünme kuvvetinin bir sonucudur. Sürtünme Kuvveti Cisimlerin Hareketini Engeller veya Zorlaştırır Toprak, halı gibi yüzeyler pürüzlü yüzeylerdir. Kağıt, buz gibi yüzeyler ise ilk bakışta pürüzsüz gibi görünür. Ancak bu yüzeylere mikroskop ya da büyüteç yardımıyla baktığımızda girinti ve çıkıntılar görürüz. Bu yüzden tamamen pürüzsüz bir yüzey yoktur. Bu tür yüzeyler için az pürüzlü yüzey ifadesini kullanırız. Pürüzlü Yüzeyler Az Pürüzlü Yüzeyler Pürüzlü Yüzey Az Pürüzlü Yüzey Ø Girinti ve çıkıntılar çok fazladır. Ø Hareketi zorlaştırır. Ø Bazı yüzeylerde girinti-çıkıntılar kolayca görülürken, bazı yüzeyler de uzaktan bakıldığında pürüzsüzmüş gibi görülür. Ø Girinti ve çıkıntılar daha azdır. Ø Hareketi kolaylaştırır. Ø Girinti ve çıkıntılar mikroskop yardımıyla görülebilir. Günlük hayatta sürtünme kuvveti, bazı durumlarda işimizi zorlaştırırken bazı durumlar da ise işimizi zorlaştırır. Bazı olayları gerçekleştirmek için sürtünme kuvvetine ihtiyaç duyarız. Örneğin araba ya da bisikletimizi durdurabilmek için sürtünme kuvvetine ihtiyaç duyarız. Araba ve bisiklette frene bastığımızda tekerlek ile fren pabuçları arasında oluşan sürtünme kuvveti sayesinde araba ve bisiklet yavaşlar ve durur. Sürtünme Kuvveti Hayatımızı Kolaylaştırır Kışın arabaların buzlu ve karlı yollarda kaymadan rahat hareket edebilmesini sağlayabilmek amacıyla lastiklere zincir takarız. Zincir sayesinde sürtünme kuvveti artar ve arabanın kayması önlenmiş olur. Sürtünme Kuvvetini Artırmak İçin Zincir Takılır Sürtünme kuvveti olmasaydı, yürüme, yazı yazma, cisimleri tutma gibi olayları gerçekleştiremezdik. Sürtünme Kuvveti Olmasaydı Günlük hayatta bazı durumlarda da sürtünme kuvvetini azaltmak için çeşitli yöntemler kullanırız. Örneğin, makinelerin çalışan parçalarının birbirine sürtünerek aşınmasını önlemek için bu parçaları yağlayarak sürtünme kuvvetini azaltırız. Sürtünme Kuvvetini Azaltmak İçin Makinalar Yağlanır Kayak, buz pateni ve kaykay gibi sporlar, az pürüzlü yüzeylerde yapılır. Ayrıca sporcular kaykay ve kayak takımlarına mum sürerler. Mum sürtünme kuvvetinin azaltılmasını sağlar. Sürtünme Kuvvetini-Azaltmak İçin Kayak ve Kaykay Takımlarına Mum Sürülür Kapı ve pencerelerimizin zamanla aşınarak çalışamaz hale gelmesi ve ses çıkarması, ayakkabılarımızın eskimesi, araba ve bisikletlerin lastik ve fren pabuçlarının zamanla aşınması da sürtünme kuvvetinin bir sonucudur. Sürtünme Kuvvetinin Zararları Hava Ortamında Sürtünme Kuvveti Havada hareket eden cisimlere hava tarafından uygulanan dirence hava direnci ya da hava sürtünmesi adı verilir. Havanın uyguladığı sürtünme kuvvetinin büyüklüğü havayla temas eden yüzeyin büyüklüğüne bağlıdır. Havayla temas eden yüzey büyüdükçe sürtünme kuvveti de artar. Bu durum da cisimlerin havada hareket etmesini engeller ve zorlaştırır. Paraşütlerin geniş olmasının nedeni, havayla temas eden yüzeyi arttırarak sürtünme kuvvetini arttırmak ve paraşütün yere daha yavaş inmesini sağlamaktır. Havanın Sürtünme Kuvveti Kuşlar, hızlı koşan çita gibi hayvanların da vücut şekilleri sürtünme kuvvetini azaltacak şekildedir. Buna benzer bazı hayvanların vücut yapıları model alınarak araba, uçak gibi taşıtlar da özel olarak sürtünme kuvvetini azaltacak şekilde tasarlanmıştır. Havanın Sürtünme Kuvvetinden Yararlanılan Durumlar Uzun mesafeli uçuşlarda uçakların 10 000 – 15 000 m yüksekten uçmalarının bir nedeni de yakıt tüketimini azaltmaktır. Uçaklarda yakıt tüketiminin yükseklerde azalmasının nedeni; yükseklere çıkıldıkça gazhava yoğunluğunun azalmasından dolayı sürtünme kuvvetinin azalmasıdır. Sürtünme kuvveti azaldığından uçakların hareketini zorlaştıran etki de azalmış olur. Bu da daha az yakıt tüketmelerini sağlar. Sıvı Ortamda Sürtünme Kuvveti Sudaki cisimlerin su ile temas ettikleri noktada su tarafından hareketi zorlaştıran bir etki vardır. Bu etkiye su direnci ya da su sürtünmesi denir. Bu durum tüm sıvılar için geçerlidir. Suda yaşayan balık gibi hayvanların da vücut yapıları ve pulları sürtünme kuvvetini azaltarak hareketlerini kolaylaştırır. Sudaki Sürtünme Kuvveti Gemilerin ön kısımlarının “V” şeklinde yapılmasının nedeni, su ile temas yüzeyini azaltarak sürtünme kuvvetini azaltmaktır. Su sürtünmesini azaltmak için dalgıçlar özel kıyafetler giyerler. Sürat tekneleri de daha süratli yol alabilmek için sürtünme kuvvetini azaltacak şekilde tasarlanırlar. Yüzücüler suya atlarken ellerini birleştirerek atlarlar. Bu da temas yüzeyini azaltarak sürtünme kuvvetini azaltır. Sudaki Sürtünme Kuvvetini Azaltmak İçin Yapılanlar Yukarıdaki anlatılanlara göre, Sürtünme Kuvveti; Bir kuvvet çeşididir. Cisim ile yüzeyin temas ettiği noktada oluşur. Temas yüzeyi artarsa sürtünme kuvveti de artar. Cisimlerin hareketini engeller veya zorlaştırır. Çeşitli tasarım ve uygulamalar ile artırılıp azaltılabilir. Bazı durumlarda işimizi kolaylaştırırken bazı durumlarda da işimizi zorlaştırabilir. Bir önceki yazımız olan 7. Sınıf Fen Bilimleri Enerji Dönüşümleri Konu Anlatımı başlıklı yazımızda 7. Sınıf Enerji Çeşitleri, 7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Notları ve 7. Sınıf Fen Bilimleri Konu Anlatımı hakkında bilgiler arama terimleri5 sınıf sürtünme kuvveti konu anlatımısürtünme kuvveti 5 sınıfsürtünme kuvveti nedir 5 sınıf5 sınıf fen bilimleri sürtünme kuvveti konu anlatımı5 sınıf fen sürtünme kuvveti konu anlatımı5 sınıf fen bilimleri sürtünme kuvveti İNDİRİLEBİLİR DOSYALAR Akışkanlar mekaniğinde sürükleme, bir akışkana göre hareket eden herhangi bir nesnenin göreceli hareketinin tersine etki eden bir kuvvettir. Aerodinamik açıdan bakıldığında sürükleme, hava aracına etki eden dört temel kuvvetten biridir. Atmosferde ileri doğru harekete karşı çıkar. Dolayısıyla, hava araçlarına olumsuz etkide bulunur. Bir motor veya başka bir güç aleti ile donatılmış araçlarda bu kuvvet, itki kuvveti ile yenilerek aracın hareket etmesi sağlanır. Şekil 1. Bir airfoile etki eden dört temel aerodinamik kuvvet Sürükleme bir kuvvettir, yani hem büyüklüğü hem de yönü olan bir vektördür. Bu kuvvetin hesaplanması için çeşitli matematiksel formüller mevcuttur fakat günümüzde sürükleme kuvveti, çeşitli akış analizi yapan programlarda sürükleme katsayısının bulunması ile ölçülür. Üretilen araçların performansını görmek için ise rüzgar tünelleri kullanılır. Tünelde hava aracının belli ölçekte küçültülmüş prototipi üzerinden sürükleme katsayısı ile ilgili değerler elde edilir. Daha sonra boyutsuz olan Reynolds katsayısı atalet kuvvetleri / viskoz kuvvetler kullanılarak bu değerlerin aracın nihai ölçüsünde nasıl olacağı belirlenir. D = Sürükleme DragCd = Sürükleme Katsayısı Drag CoefficientP = Yoğunluk DensityV = Hız VelocityA = Referans Alan Reference Area Şekil 3. Rüzgar tüneli testi Sürükleme katsayısı, aerodinamikçilerin uçağın sürüklemesine ilişkin şekil, eğim ve akış koşullarının tüm karmaşık bağımlılıklarını modellemek için kullandıkları bir sayıdır. Bu katsayı basitçe, sürüklemenin diğer değişkenler açısından ifadesidir. Şekil 4. Şekillere göre sürükleme katsayısı değerleri Otomobiller ve diğer birçok nesne için sürükleme katsayısı Cd hesaplanırken referans alanı olarak ön kesit alanı kullanılırken uçaklar için kanat alanları kullanılır. Bu nedenle, katsayılar doğrudan karşılaştırılamaz. Şekil 5’te bazı uçakların sürükleme katsayısı değerleri verilmiştir. Şekil 5. Uçaklar ve sürükleme katsayıları Sürükleme kuvveti kendi içinde üç kategoriye ayrılır 1. Parazit Sürükleme Parazit Drag Yüzey Sürtünme Sürüklemesi Skin Friction Drag Şekil Sürüklemesi Form Drag Enterferans Sürüklemesi Interference Drag 2. İndüklenmiş Sürükleme Induced Drag 3. Dalga Sürüklemesi Wave Drag 1. Parazit Sürükleme Hava aracının akışkan atmosferik hava içerisindeki hareketi nedeniyle oluşur. Parazit sürükleme, yüzey sürtünmesinden skin friction, taşıtın şeklinden form drag ve uçak parçalarının birleşme noktalarından interference drag kaynaklanır. Hava akışının düzenli veya türbülanslı oluşu, hava sürati, kanat profili kalınlığı, hücum açısı gibi etmenlere bağlıdır. Yüzey Sürtünme Sürüklemesi Taşıt yüzeyi ile üzerinden akan hava arasındaki sürtünmeden kaynaklanır. Uçağın yüzey alanı, yüzey pürüzü buzlanma, perçinler vs. dış yüzeyde bulunan parçaların geometrisi gibi faktörlere bağlıdır. Şekil 6. Yüzey sürtünme sürüklemesi örneği Şekil Sürüklemesi Akışkan içerisinde hareket eden hava aracının enine kesitinin şekli ve alanı nedeniyle oluşan sürükleme türüdür. Düşük şekil sürüklemesi için, özellikle küçük alana sahip olan gövde profili seçimi önemlidir. Ayrıca, hava aracına gelen akış sürekli olmalı, akışın sınır tabakasından ayrılmamasına dikkat edilecek bir tasarım yapılmalıdır. Şekil 7. Şekil sürüklemesi örneği Enterferans Sürüklemesi Hava aracındaki kanat/gövde, gövde/kuyruk gibi farklı parçaların birleştiği bölgelerde oluşur. İki farklı parça üzerindeki farklı hava akışları karşılaştığında kuyruk türbülansını wake turbulence oluşur. Yüzeylerin uygun tekniklerle kaplanması ve yumuşak bir geçiş sağlanması enterferans sürüklemesini azaltacaktır. Şekil 8. Enterferans sürüklemesi örneği 2. İndüklenmiş Sürükleme İndüklenmiş sürükleme, taşıma nedeniyle oluşan sürükleme türüdür. Taşıma kuvveti L ve hücum açısı AoA ile doğrudan ilişkilidir. Pozitif taşımanın oluşabilmesi için kanat üzerindeki statik basıncın, kanat altındakinden düşük olması gerekir. Kanat altındaki yüksek statik basınç bölgesindeki hava, firar kenarından arkaya ve kanat ucundan dışarıya doğru kaçarak kanat üzerine alçak statik basınç bölgesine dolaşır. Bu dolanım kök kısmında düşüktür ancak kanat ucunda çok yüksek değerlere ulaşır. Bunun sonucu olarak kanat uçlarında kanat ucu girdabı denen, dönen hava akımları oluşur. Girdapların firar kenarı arkasında kalan kısmı “downwash” denilen hava akımını oluşturur. Downwash, firar kenarında meydana gelen girdapların kendi ekseni etrafında dönerken aynı zamanda aşağı doğru yönelmesiyle gerçekleşen bir hava olayıdır. Downwash’in neden olduğu hava akışı taşıma kuvvetinin yatay bileşenini etkiler ve indüklenmiş sürüklemeyi oluşturur. Uçağın hücüm açısı arttıkça yani, burnu yukarı doğru kalktığında, elde edilen taşıma vektörü dikey konumdan yatay konuma doğru bir açı oluşturur. Yani, taşıma vektörü geriye doğru bakar. Bu nedenle, downwash ve indüklenmiş sürükleme artar. İndüklenmiş sürükleme hava süratinin karesi ile ters orantılıdır. Aynı zamanda hava yoğunluğu ile de ters orantılıdır. Şekil 9. İndüklenmiş sürükleme ve downwash örneği 3. Dalga Sürüklemesi Dalga sürüklemesi, transonik veya süpersonik uçuşta uçak çevresinde şok dalgalarının oluşmasından kaynaklanır. Hava, şok dalgasının önündeki süpersonik bölgeden şok dalgasının arkasındaki ses altı bölgeye akarken, ayrılır ve türbülanslı hale gelir. Şok dalgası güçlendikçe, uçağın ileri hareketini engelleyen dalga sürüklemesi meydana gelir. Şekil 10. Dalga sürüklemesi örneği Bir hava aracına etkileyen sürükleme türlerinin ve toplam sürüklemenin hava süratine göre değişimi Şekil 11’ de gösterilmiştir. Bu grafiğe göre, havanın sürati arttığında indüklenmiş sürükleme azalırken, parazit sürükleme artar. Toplam sürükleme ise, belirli bir hava süratine kadar azalır daha sonra artar. Şekil 11. Sürükleme – Hava Sürati grafiği Sonuç olarak, sürükleme drag hava aracını olumsuz etkileyen bir kuvvettir. Yakıt tüketiminin artması, aracın azami menzilinin azalması, hava akışının düzensizleşmesi gibi sorunlara neden olur. Sürüklemenin azaltılması için tasarımdan imalata kadar her alanda dikkat edilmesi gerekir. Tasarımsal olarak keskin geçişlerden kaçınmak, imalat açısından ise yüzey pürüzlülüğünü minimum seviyede tutmak örnek olarak verilebilir. Kaynakça 1. 2. Furkan KARABOĞA Bursa Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği lisans öğrencisi. Ülkesine savunma sanayi alanında hizmet etmek için gayret gösteren bir mühendis adayı. Havacılığa meraklı. Kompozit malzemeler ve imalat yöntemleri alanlarına ilgili. 5. sınıf fen ve teknoloji dersi Sürtünme Kuvveti konusu videolu soru çözümleri, izle, ders sunu,1 Hava ortamında hareket eden cismin hareketini zorlaştıran kuvvete ne ad verilir? A Hava direnci B Hava basıncı C Rüzgâr kuvveti D Su direnci 2 I. otomobil Yukarıda sayılanlardan hangilerinde hava direncini artırıcı önlemler alınmıştır? A Yalnız I B Yalnız III C I ve III D I, II ve III 3 Aşağıdaki araçlardan hangisinin tasarımında hava direnci dikkate alınmayabilir? A Sürat motoru B Denizaltı C Helikopter D Otomobil 4 Aşağıda hava direnci ile ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır? A Hava içerisinde hareket eden cisimleri hava direnci etkiler. B Kısa pistlerde hava direncini artırmak için; jet uçaklarına paraşüt takılır. C Yükseklerde hava yoğunluğu daha az olduğundan hava direnci de azdır. D Tüm araçların tasarımında hava direncini artırıcı önlemler alınır. 5 I. Kıtalar arası çalışan uçaklar daha az yakıt tüketmek için çok yüksekten uçar. içerisinde hareket eden araçlar hava direnci dikkate alınarak tasarlanır. hızı arttıkça hava direnci azalır. Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? A II ve III B I ve II C I ve III D I, II ve III 6 Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere “ zıt, hava direnci, azaltıcı, paraşüt, hava” uygun kelimeler yazınız. Hava ortamında hareket eden varlığın hareketini zorlaştıran etkiye _____________ denir. Otomobillerde, sürat motorlarında, uçaklarda hava direncini _________ önlemler alınır. Hava direnci, _____ içerisinde hareket eden cisimlere etki eder. ________ ün yavaşça yere inmesi hava direncinin olumlu yönüne örnektir. Hava, hareket eden cisimlerin hareketine ____ yönde etki eder. 7 Su içerisinde, hareket eden cismin hareketini zorlaştıran kuvvet aşağıdakilerden hangisidir? A Hava direnci B Su direnci C Kaldırma kuvveti D Yer çekimi 8 I. deniz otobüsü hava balonu Yukarıdaki araçlardan hangilerinin tasarımında su direnci dikkate alınmıştır? A I ve II B I, II ve III C I ve III D II ve III 9 I. Balıkların vücut şekilleri suda kolay hareket edebilmelerini sağlar. cisimlerin hareketini zorlaştırır. taşıtları, su direncinden daha az etkilenecek şekilde tasarlanır. Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? A I, II ve III B I ve II C II ve III D I ve III 10 Aşağıda su direncinin etkisi ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangisi doğrudur? A Suda hareket eden cisimlerin hareketini kolaylaştırır. B İnsanlar daha kolay yüzer. C Suda hareket eden cisimlerin hareketini zorlaştırır. D Su içinde yürümek, kumsalda yürümekten daha kolay hale gelir. 11 Aşağıdakilerden hangisinin tasarımında su direnci göz önüne alınmamıştır? A Gemi araba vapuru B Kamyon C Denizaltı D Feribot 12 Aşağıdaki araçlardan hangisinin tasarımında hem hava direnci hem de su direnci göz önünde bulundurulmuştur? A Uçak B Sürat motoru C Planör D Helikopter 13 I. Su içinde hareket etmek hava ortamında hareket etmekten zordur ortamında hareket etmek, su içinde hareket etmekten kolay değildir. direnci ve su direnci cisimlerin hareketini zorlaştırır. Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? A I, II ve III B I ve III C II ve III D I ve II 14 Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A Deniz taşıtları su direncinden az etkilenecek şekilde tasarlanır. B Hava direnci paraşütün yere yavaş düşmesini sağlar. C Cisimlerin hareketini hava direnci kolaylaştırır, su direnci zorlaştırır. D Hava direnci ve su direnci ortamın cisimlere uyguladığı sürtünme kuvvetidir. 15 Hareket halinde iken havadan etkilenen araçların bazılarında havaya karşı olan direnç artırılır, bazılarında ise azaltılır. Aşağıdakilerden hangisinde havaya karşı olan direnç artırılmıştır? A Paraşüt B Uçak C Otomobil D Motosiklet 16 Aşağıdaki cümleler doğru bilgi içeriyorsa D’yi yanlış bilgi içeriyorsa Y’yi işaretleyiniz. Paraşüt yapımında havaya karşı olan direnç artırılmıştır. Sürat motorlarının tasarımında hava direnci ve su direnci göz önünde bulundurulur. Hava direncide su direncide hareket halindeki cisimlere aynı etkiyi gösterir. Uçaklarda hava direnci artırılırsa daha az yakıt tüketir. Hava direnci olmasaydı, yağmur yeryüzüne çok daha hızlı düşerdi. 17 Paraşüte hangisi yapıldığında, paraşüt yere daha yavaş iner? A Delikler açıldığında B Ebadı küçültüldüğünde C Ağır cisimler indirildiğinde D İndirilen cismin ağırlığı azaltıldığında 18 Aşağıdaki ifadelerden hangisi “Türk Hava Kurumu’nun” önemini en iyi açıklar? A Hava hareket eden cisimlerin hareketini zorlaştırır. B İstikbâl göklerdedir. C Kuşların vücut şekilleri havada uçmaya uygundur. D Canlılar havasız yaşayamaz. 19 Paraşüt ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A Paraşütle atlama bir spor dalı haline gelmiştir. B Kaza anında pilotlar paraşüt kullanırlar C Jet uçakları kısa pistlere inerken açılan paraşüt, uçağın yavaşlamasına yardım eder. D Paraşütün ebadı küçültülürse, havada daha uzun süre kalır. 20 Aşağıdakilerden hangisinin motoru yoktur? A Helikopter B Uçak C Denizaltı D Planör 21 Aşağıdakilerden hangisi sürtünme kuvvetinin artırılması sonucu gerçekleşir? A Buzlu havalarda kayıp düşme B Araçların patinaj yapması C Frenine basılan aracın durması D Meyilli alanlarda kızakların daha hızlı kayması 22 Sürtünme kuvveti; I. Bazı makinelerin hareketini zorlaştırır. çalıştıracak uygulama kuvvetinin artmasına neden olur. verimini azaltır. Yukarıdakilerden hangileri sürtünme kuvvetinin olumsuz etkilerindendir? A I, II ve III B I ve II C II ve III D I ve III 23 I. Makinelerin hareketli kısımlarını yağlama asfaltlama cilâlama yüzeylere seramik kaplama V. Buzlu yollara tuz serpme Yukarıda sayılanlardan kaç tanesi sürtünmeyi azaltır? 24 Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere “makinelerin, paraşüt, balıkların, araçların, sürtünme” uygun kelimeler yazınız. Hava direnci sürtünmesi olmasaydı ________ yere güvenli bir şekilde inemezdi. Buzlu ve karlı yollarda sürtünmeyi artırmak için __________ tekerleklerine zincir takılır. ____________ yıpranmasını önlemek için hareketli parçaları yağlanır. _________ kuvveti bazen hayatımızı zorlaştırır, bazen kolaylaştırır. Su direnci sürtünmesi ___________ su içinde yüzmelerini sağlar. betaAna SayfaYKS KonularıBlogBikifi→Lise Ders Notları→Fizik📅 07 Mayıs 2020♻ 13 Mart 20229. Sınıf FizikHareket ve KuvvetGüncelKonu ÖzetiSürtünme kuvveti, hareket halindeki cisimlerin hareketini veya duran cisimlerin harekete geçmesini önleyici yönde oluşan kuvvettir. Sürtünme kuvveti harekete ters yönde ya da durgun halde iken genellikle net kuvvete ters yönde oluşur. Sürtünme kuvveti, statik ve kinetik sürtünme kuvveti olarak ikiye konudaSürtünme kuvvetinin tanımını ve özellikleriniKinetik ve statik sürtünme kuvvetiniSürtünme katsayısını ve sürtünme kuvvetini etkileyen faktörleriöğreneceksiniz.📌Hareket ve Kuvvet Ünitesi✍ Ders NotlarıHareket ile İlgili Temel TerimlerDoğrusal Hareket Sabit Hızlı HareketSabit İvmeli HareketGöreceli HareketKuvvet ve Newton’ın Hareket YasalarıSürtünme Kuvveti📂Kategori 9. Sınıf Fizik Benzer İçeriklerGüncelFizikNewton’un Hareket Yasalarıİçeriğe GitGüncelFizikİtme ve Çizgisel Momentumİçeriğe GitGüncelFizikEnerji ve Hareketİçeriğe GitGüncelFizikDüzgün Çembersel Hareketİçeriğe GitGüncelFizikKuvvet ve Newton’ın Hareket Yasalarıİçeriğe GitGüncelFizikBasit Harmonik Hareketİçeriğe GitGüncel müfredata uyumlu ve ücretsiz lise ders notları, YKS hazırlık notları ve TYT-AYT soru dağılımlarına Bikifi ile ulaş!Lise Ders Notları9. Sınıf Ders Notları10. Sınıf Ders Notları11. Sınıf Ders Notları12. Sınıf Ders NotlarıBiyoloji NotlarıKimya NotlarıFizik NotlarıMatematik NotlarıEdebiyat NotlarıTarih NotlarıCoğrafya Notlarıİngilizce NotlarıEğitim Araçları2022 YKS Sayacı2022 TYT Konuları2022 AYT KonularıHukuk Ders NotlarıÜniversite Taban Puanları2 Yıllık Bölüm Puanları4 Yıllık Bölüm PuanlarıOnline Graph PaperHesaplama AraçlarıBikifi HakkındaBiz Kimiz?BlogYazılıya HazırlıkYKS Bilgi BankasıMüfredat KonularıYabancı Dil ÖğrenimiKullanım PolitikasıYorum PolitikasıKVKK ve Gizlilik PolitikamızCopyright © 2022 Bikifi 3. ÜNİTE Kuvvetin Ölçülmesi ve Sürtünme ==> Sürtünme Kuvveti Kazanımlar Sürtünme Kuvveti Önerilen Süre 6 ders saati Konu / Kavramlar Sürtünme kuvvetinin kaygan ve pürüzlü yüzeylerdeki uygulamaları, sürtünme kuvvetinin günlük yaşamdaki uygulamaları Sürtünme kuvvetine günlük yaşamdan örnekler verir. Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlarda harekete etkisini deneyerek keşfeder. Sürtünme kuvvetinin, pürüzlü ve kaygan yüzeylerde harekete etkisi ile ilgili deneyler yapılır. Günlük yaşamda sürtünmeyi artırma veya azaltmaya yönelik yeni fikirler üretir. Sürtünme Kuvveti A- Sürtünme kuvveti nedir Hareketli cisimlerle temas ettiği yüzey arasında gerçekleşen, cismin hareketini zorlaştıran etkiye "sürtünme kuvveti" denir. Topa vurduğumuzda topun bir süre sonra durması, bisikleti zorlanarak sürmemiz sürtünme kuvvetinden kaynaklanır. Sürtünme kuvvetinin özellikleri Sürtünme kuvveti hareket yönüne zıttır. Sürtünme kuvveti temas gerektiren bir kuvvettir. Hareket eden cisimleri yavaşlatır ve durdurur. Duran cisimlerin hareket etmesini zorlaştırır. Cisimleri hareket ettirebilmek için sürtünme kuvvetini yenmeliyiz. Sürtünme kuvveti pürüzlü yüzeylerde daha fazladır, kaygan yüzeylerde sürtünme kuvveti azdır. Sürtünme kuvveti yüzeyin cinsine bağlı olarak değişir. Sürtünme kuvveti cisimleri hareket ettiremez. Pürüzlü YüzeylerYüzeyinde girinti ve çıkıntıları fazla olan yüzeyler pürüzlü yüzeylerdir. Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti fazladır. Zımpara kağıdı, halı, toprak, çakıl, çim saha gibi yüzeyler pürüzlü yüzeylerdir. Kaygan YüzeylerYüzeyinde girinti ve çıkıntısı az olan yüzeyler pürüzsüz yüzeylerdir. Pürüzsüz yüzeylerde sürtünme kuvveti azdır. Cam, buz, porselen, cilalı tahta, mermer kaygan yüzeylere örnek verilebilir. Sürtünme kuvvetini azaltmak için yüzeyler pürüzsüz hale altına tekerlek takılması sürtünme kuvvetini yağlanması sürtünme kuvvetini sürtünme kuvvetini azaltır. Islak zeminlerde kayarak ve buz sürtünme kuvvetini azaltır. Kışın arabaların tekerlerinin kaymasını engellemek için kış lastikleri ve zincir kullanılır. Örnek Uzaktan kumandalı oyuncak arabamızı halı üzerinde ve tahta parke üzerinde sürelim. Arabamız hangi yüzeyde daha hızlı gitmektedir? Tahta yüzeyde daha hızlı hareket ettiğini gözlemleriz, halı üzerinde pürüz daha fazla olduğu için sürtünme kuvveti fazla olur. Arabamız daha yavaş ilerler. Sürtünme kuvvetinin artırılması ve azaltılmasına örnekler için tıklayınız. B- Sürtünme kuvveti nelere bağlıdır Sürtünme kuvveti cismin ağırlığına ve yüzeyin cinsine bağlı olarak değişir. 1. Cismin ağırlığı Cismin ağırlığı artarsa sürtünme kuvveti de artar. Kışın kayan otomobillerin ağırlığı artırılarak sürtünme kuvveti artırılmaya çalışılır. 2. Yüzeyin cinsine Yüzey pürüzlü ise sürtünme kuvveti artacaktır. Not Sürtünme kuvveti yüzeyin büyüklüğüne bağlı değildir. C- Sürtünme kuvvetinin etkileri Sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz etkileri vardır. Sürtünme kuvveti elbiselerimizi, ayakkabılarımızı aşındırır. Yazı yazabilmemiz, ayakta düşmeden durabilmemiz sürtünme kuvveti ile olur. Kışın buzlu yollarda sürtünme çok azdır, sürtünmeyi artırmak için araba tekerlerine zincir takılır. Makine parçalarının aşınmasını engellemek içinde yağlanması sürtünmeyi azaltmak için yapılır. Buzdolabının tekerlekli olması sürtünme kuvvetini azaltır. Araçlara takılan kışlık lastiklerin sürtünmeyi artırıcı, yazlık lastiklerin sürtünmeyi azaltıcı desenleri vardır. Kibritin, çakmağın yanması sürtünme sonucu oluşan kıvılcımla gerçekleşir.. Sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz etkilerine örnekler için tıklayınız D- Havadaki sürtünme kuvveti Hava direnci Havadaki sürtünme kuvvetine hava direnci denir. Hava direnci cisimlerin hava içinde hızını azaltır. Havadaki cisim ne kadar büyükse sürtünme kuvveti o kadar fazla olur. Sürtünme kuvvetini azaltmak için özel tasarım şekiller yapılır. Otomobil ve uçaklar aerodinamik özelliklerine dikkat edilir. Savaş uçağının hava direncini azaltan tasarımı Havadaki sürtünme kuvvetini azaltıcı kask E- Sudaki sürtünme kuvveti Su Direnci Sudaki sürtünme kuvvetine su direnci denir. Su direnci, su içerisinde hareket eden cisimlerin hareketini zorlaştırır. Su direncinin azaltılmasına örnekler Balıkların pullu olması, Gemilerin önünün "V" şeklinde yapılması, Yüzücülerin yarışmada birinci olmak için özel üretilmiş mayo ve bone kullanması, Balıkların kaygan sıvı kaplı olması Yüzücülerin suya atlarken ellerini birleştirerek atlamaları Balıkların oval yapılarının olması Yüzücülerin ellerini birleştirmesi, özel üretilmiş bone ve mayo kullanması su direncini azaltır. Not Su direnci hava direncinden daha fazladır. Örnek Sorular Soru 1 Kışın kar üzerinde güvenle yürümek için neler yapılmalıdır? Soru 2 Ali odasındaki dolabın yerini değiştirmek istiyor. Fakat uyguladığı kuvvet bunun için yeterli değil. Ali'nin dolabı hareket ettirebilmesi için ne yapması gerekir? Soru 3 Yağlı güreşte yağlanma, güreşi nasıl değiştirir? Soru 4 Kapı menteşeleri neden yağlanır? Soru 5 Futbol oynayan Emre topa durduktan sonra topun biraz ilerledikten sonra durduğunu görüyor. Topun durmasının sebebi nedir? Soru 6 Soğuk bir kış günü elleri üşüyen Eslem ellerini nasıl ısıtabilir? Sürtünme Kuvveti Konu Anlatımı İndir Diğer Konular Sürtünme Kuvveti Test Sürtünme Kuvveti Çalışma Kağıdı Sürtünme Kuvveti Doğru Yanlış Soruları-1 Sürtünme Kuvveti Doğru Yanlış Soruları-2 Sürtünme Kuvveti Konusu Çözümlü Sorular Sürtünme Kuvvetinin Olumlu ve Olumsuz Etkileri Sürtünme Kuvvetinin Artırılması ve Azaltılmasına Örnekler Sürtünme Kuvvetinin Yönü Nasıl Bulunur

sürtünme kuvveti ile ilgili proje